گل سفال (Pottery Clay) یکی از قدیمیترین مواد مورد استفاده بشر برای خلق آثار هنری و کاربردی است. در ادامه به کاربردها، ویژگیها و نکات استفاده از آن میپردازیم:
کاربردها:
- ظروف سفالی: ساخت انواع کاسه، بشقاب، کوزه، گلدان و سایر ظروف غذاخوری و تزئینی.
- مجسمهسازی: خلق مجسمهها و فیگورهای هنری در ابعاد و طرحهای مختلف.
- کاشیکاری: تولید کاشیهای سرامیکی برای تزئین دیوارها، کف و نماهای ساختمانی.
- وسایل تزئینی: ساخت آباژور، شمعدان، قاب عکس، ساعت دیواری و سایر اشیاء دکوری.
- کارهای دستی و آموزشی: به دلیل در دسترس بودن و قیمت مناسب، گل سفال برای فعالیتهای هنری کودکان و آموزش سفالگری بسیار مناسب است.
-
ویژگیها:
- قابلیت شکلپذیری: گل سفال پس از ورز دادن، به راحتی شکل میگیرد و میتوان آن را با دست، چرخ سفالگری یا ابزارهای مختلف فرم داد.
- خشک شدن: در معرض هوا خشک میشود، اما برای استحکام نهایی و ضد آب شدن نیاز به پخت در کوره دارد.
- پخت در کوره: پس از خشک شدن، با پخت در دمای بالا در کوره، به سفال (و در دماهای بالاتر به سرامیک) تبدیل میشود که سخت، بادوام و نفوذناپذیر میشود.
- رنگپذیری: پس از پخت، میتوان سطح سفال را با لعابهای مختلف رنگی و تزئینی پوشاند.
- تنوع: گل سفال در انواع مختلف با رنگها و بافتهای گوناگون وجود دارد (مانند گل رس قرمز، گِل سفید، گِل فلدسپاتدار و …).
- اقتصادی و در دسترس: نسبت به بسیاری از مواد هنری دیگر، گل سفال مقرون به صرفه و به راحتی قابل تهیه است.
-
نکات استفاده:
- ورز دادن (Kneading):
- قبل از استفاده، گل سفال را به خوبی ورز دهید تا حبابهای هوا خارج شوند و بافت آن یکنواخت گردد. وجود حباب هوا میتواند باعث ترک خوردن یا انفجار کار در هنگام پخت شود.
- ورز دادن صحیح، کار با گل را آسانتر میکند و به شکلپذیری بهتر آن کمک میکند.
- شکلدهی:
- میتوانید از روشهای مختلفی مانند رول کردن (Lamination)، پینچ کردن (Pinching)، فشردن (Slab building) و یا استفاده از چرخ سفالگری (Wheel throwing) برای شکل دادن به گل استفاده کنید.
- هنگام کار با چرخ سفالگری، آب کافی برای روان کردن دستها و گل لازم است.
- خشک کردن:
- پس از اتمام کار، آن را در مکانی دور از جریان مستقیم هوا و نور خورشید قرار دهید تا به آرامی خشک شود. خشک شدن سریع میتواند باعث ترک خوردن شود.
- کار را روی یک سطح صاف و نفوذپذیر (مانند تخته چوبی یا پارچه) قرار دهید تا رطوبت اضافی از زیر آن خارج شود.
- ممکن است چند روز تا یک هفته طول بکشد تا گل به طور کامل خشک شود، بسته به اندازه و ضخامت کار.
- پخت در کوره:
- پس از خشک شدن کامل، کار باید در کوره پخته شود. دمای پخت بسته به نوع گل و لعاب مورد استفاده متفاوت است (معمولاً بین ۹۰۰ تا ۱۲۰۰ درجه سانتیگراد).
- اگر به کوره دسترسی ندارید، میتوانید کارهای کوچک و نازک را در هوای آزاد و با استفاده از روشهای خاصی مانند پخت در آجر یا استفاده از بخار آب (بسته به نوع گل) تا حدی مقاوم کنید، اما این روش جایگزین پخت در کوره نیست.
- لعابزنی (Glazing):
- پس از پخت اول (Bisque Firing)، میتوانید سطح سفال را با لعابهای مخصوص سفالگری رنگآمیزی و لعابزنی کنید.
- لعابزنی علاوه بر زیبایی، باعث ضد آب شدن و افزایش استحکام سفال میشود.
- پس از لعابزنی، کار دوباره در کوره پخته میشود.
-